Evini bir danışmanla satmaya karar verdin. Önüne bir kâğıt geldi, telefona da bir e-Devlet işlemi. İkisi aynı şey değil. Farkı bilmek hem seni hem danışmanı rahatlatır.
Önce belgeyi sor
Taşınmaz ticareti yapan işletmelerin yetki belgesi olması gerekir. Belge, işletme adına düzenlenir. Bakanlığın belge sorgulama sayfasından işletme bilgileriyle bakabilirsin. Çekinme, ciddi bir danışman bu soruya gücenmez.
Yazılı sözleşme: Aranızdaki anlaşma
Yetkilendirme sözleşmesi, seninle işletmenin neyi üstlendiğini yazar. Yazılı yapılır, en az iki nüsha olur ve bir nüshası sende kalır. İmzadan önce şunlara bak:
- Hangi mülk? Ada, parsel ve bağımsız bölüm bilgisi doğru mu?
- Fiyat ne? Satış fiyatı ya da fiyat aralığı nasıl yazılmış?
- Süre ne kadar? Başlangıç ve bitiş tarihi açık mı?
- Tek yetki mi? Sadece bu işletmeyle mi çalışıyorsun? Sen kendin alıcı bulursan ne oluyor?
- Hizmet bedeli ne? Oran ya da tutar, ne zaman ödeneceği ve KDV dahil olup olmadığı açık mı?
- Sözleşme biterse ne olur? Süre bitince kendiliğinden uzuyor mu? Süre sonrası satışta bedel doğuyor mu?
Anlamadığın maddeyi imzadan önce sor. Metni okumak için süre istemek normaldir.
Hizmet bedelinde üst sınır
Satışta sözleşmede yazılı bedelin yüzde 4’ü ve KDV, üst sınırdır. Sınır toplamdır: Yazılı olarak başka türlü anlaşılmadıysa bedel, iş sahibi ile alıcı arasında eşit paylaşılır (Yönetmelik m.20/5). Pazarlığa açıktır, sınır “herkes bunu öder” demek değildir. Kiralamada üst sınır bir aylık kira ve KDV’dir.
Tutarı masraf hesaplayıcısında görebilirsin.
e-Devlet yetkisi: İlan için
İlan verilebilmesi için mülk sahibinin e-Devlet’te “EİDS Taşınmaz İlanı Yetkilendirme İşlemleri” hizmetinden işletmeyi yetkilendirmesi gerekir. Taşınmazı seçer, işletmenin yetki belgesi numarasını girer, bitiş tarihini belirlersin. Süre kuralını o ekranda kontrol et.
Yönetmelik, işletmenin taşınmaz sahibi tarafından yetkilendirilmesini arar (m.12).
Bu yetki tapuda işlem yapma izni değildir. Danışman bu yetkiyle evini satamaz, yalnız ilan verebilir.
Vazgeçersen?
e-Devlet ekranındaki “İptal Et” düğmesiyle yetkiyi kaldırabilirsin. Dikkat: Yayındaki ilan bununla kalkmaz. İptal, yeni ilan girişini ve süresi biten ilanın yenilenmesini engeller. Yayındaki ilanı ayrıca danışmandan kaldırmasını iste.
e-Devlet yetkisini iptal etmek, imzaladığın sözleşmeyi de bitirmez. Süresi dolmadan ayrılmak istiyorsan önce sözleşmeye bak, gerekirse avukata sor.
Vekâletname ayrı konu
Tapuda senin adına başkası işlem yapacaksa noterden vekâletname gerekir. Kapsamını geniş tutma, mümkünse tapu gününe kendin git.
Satışın tüm adımları için işlem haritasına bak.